TRAIv3

ARIZ-85C

Thuật toán giải bài toán sáng chế: 9 phần, 40 bước, chạy theo thứ tự. ARIZ dùng lại mọi công cụ ở các tab khác, từ mâu thuẫn kỹ thuật, Su-Field, IFR và nguồn lực tới phân tách và chuẩn giải, theo một trình tự chặt.

Dùng khi
Khi bài toán không chuẩn: ma trận, phân tách và chuẩn giải chưa cho lời giải đủ mạnh.
Đầu vào
Một tình huống có mâu thuẫn chưa giải được bằng các công cụ đơn lẻ.
Đầu ra
Mâu thuẫn vật lý ở dạng sắc nhất, lời giải và bài học rút ra.

Luật chạy

  • Các bước chạy theo thứ tự. Bước sau chỉ mở khi bước trước đã được xác nhận.
  • Bước có cờ solution được ghi kết quả "đã có lời giải" → mở 7.1; các bước còn lại của Phần 4–6 được bỏ qua.
  • Không vào Phần 7 khi chưa có bước nào tuyên bố đã có lời giải trong lượt hiện tại.
  • Bước có returnTo có thể ghi kết quả "quay lại": lượt mới bắt đầu từ bước đích, các bước từ đó trở đi phải làm lại.

Khối 1: Phần 1, 2, 3

Phần 1 Phân tích bài toán Analyzing the problem 7 bước
  1. 1.1
    Bài toán nhỏ Formulate the mini-problem

    Viết bài toán nhỏ không dùng thuật ngữ chuyên ngành: hệ gồm gì, mâu thuẫn kỹ thuật là gì, và cần đạt điều gì với thay đổi tối thiểu.

    Khái niệmMô tả vấn đề

  2. 1.2
    Cặp xung đột Define the conflicting elements

    Sản phẩm (thứ cần xử lý) là gì, công cụ (thứ tác động trực tiếp lên sản phẩm) là gì?

    Su-FieldDựng mô hình Su-Field

  3. 1.3
    Sơ đồ mâu thuẫn kỹ thuật TC-1, TC-2 Build graphical models for the technical contradictions

    Phát biểu hai mâu thuẫn kỹ thuật đối nhau: TC-1 với một trạng thái của công cụ, TC-2 với trạng thái ngược lại.

    39 thông sốPhát biểu mâu thuẫn kỹ thuật

  4. 1.4
    Chọn sơ đồ theo quá trình chính Select a graphical model for further analysis

    Trong TC-1 và TC-2, sơ đồ nào phục vụ tốt nhất chức năng chính của hệ? Chọn sơ đồ đó.

  5. 1.5
    Tăng cường xung đột Enforce the conflict

    Đẩy trạng thái của công cụ tới cực hạn và viết lại xung đột ở dạng gay gắt nhất.

  6. 1.6
    Mô hình bài toán Formulate the problem model

    Ghi cặp xung đột, xung đột đã tăng cường, và yêu cầu với yếu tố X cần đưa vào: giữ được tác động có ích, khử được tác động có hại.

  7. 1.7
    Thử chuẩn giải Apply the system of standard inventive solutions

    Mô hình bài toán có giải được bằng hệ 76 chuẩn không? Nếu đã có lời giải, có thể chuyển sang Phần 7 (vẫn nên làm tiếp Phần 2).

    76 chuẩn giảiTra hệ 76 chuẩn giảiCó thể ra lời giải → Phần 7

Phần 2 Phân tích mô hình bài toán Analyzing the problem model 3 bước
  1. 2.1
    Vùng tác động (OZ) Define the operating zone (OZ)

    Xung đột xảy ra ở vùng không gian nào? Khoanh vùng càng hẹp càng tốt.

  2. 2.2
    Thời gian tác động (OT) Define the operating time (OT)

    Khoảng thời gian nào có xung đột (T1), và khoảng nào ngay trước đó (T2) có thể chuẩn bị?

  3. 2.3
    Nguồn lực chất – trường (SFR) Define the substance and field resources

    Trong vùng tác động, trong hệ và môi trường, có sẵn chất và trường nào dùng được (kể cả sản phẩm phụ, chất thải)?

    Khái niệmNguồn lực sẵn có

Phần 3 IFR và mâu thuẫn vật lý Formulating the ideal final result and physical contradiction 6 bước
  1. 3.1
    IFR-1 Identify the formula for IFR-1

    Yếu tố X TỰ khử tác động có hại trong thời gian và vùng tác động mà không làm hệ phức tạp, vẫn giữ tác động có ích. Viết IFR-1 cho bài toán của bạn.

    Khái niệmKết quả lý tưởng cuối cùng

  2. 3.2
    Tăng cường IFR-1 Enforce the formula for IFR-1

    Thay X bằng một nguồn lực chất – trường sẵn có. Không được đưa chất, trường mới vào hệ.

  3. 3.3
    Mâu thuẫn vật lý vĩ mô Formulate the physical contradiction for the macro-level

    Vùng tác động phải có tính chất A để …, và phải có tính chất không-A để …

    Phân táchPhát biểu mâu thuẫn vật lý

  4. 3.4
    Mâu thuẫn vật lý vi mô Formulate the physical contradiction for the micro-level

    Ở cấp hạt: trong vùng tác động phải có hạt có tính chất … để …, và không được có hạt đó (hoặc có hạt ngược tính chất) để …

    Phân táchPhát biểu mâu thuẫn vật lý

  5. 3.5
    IFR-2 Formulate the ideal final result (IFR-2)

    Vùng tác động, trong thời gian tác động, TỰ đảm bảo được cả hai tính chất đối lập. Viết IFR-2.

  6. 3.6
    Thử chuẩn giải cho bài toán mới Consider solving the new problem using the system of standard inventive solutions

    Bài toán vật lý mới có giải được bằng hệ 76 chuẩn không? Nếu đã có lời giải, có thể chuyển sang Phần 7 (vẫn nên làm Phần 4).

    76 chuẩn giảiTra hệ 76 chuẩn giảiCó thể ra lời giải → Phần 7

Khối 2: Phần 4, 5, 6

Phần 4 Huy động và dùng nguồn lực chất – trường Mobilizing and using substance-field resources 7 bước
  1. 4.1
    Mô hình hóa bằng "người tí hon" Modelling with small smart people

    Vẽ xung đột như một đám người tí hon: họ phải hành động ra sao để giữ tác động có ích và khử tác động có hại?

    Có thể ra lời giải → Phần 7

  2. 4.2
    Lùi một bước từ IFR Step back from the IFR

    Mô tả hệ khi đã đạt IFR, rồi lùi một bước: cần thay đổi nhỏ nhất nào để từ trạng thái đó về hiện tại?

    Có thể ra lời giải → Phần 7

  3. 4.3
    Trộn nguồn lực Using a mixture of resource substances

    Bài toán có giải được bằng hỗn hợp các chất nguồn lực sẵn có không?

    Khái niệmNguồn lực sẵn cóCó thể ra lời giải → Phần 7

  4. 4.4
    Dùng khoảng trống Replacing resource substances with void

    Có thể thay chất nguồn lực bằng khoảng trống, hoặc hỗn hợp chất với khoảng trống (bọt, lỗ xốp) không?

    Có thể ra lời giải → Phần 7

  5. 4.5
    Nguồn lực dẫn xuất Using substances derived from resources

    Có thể dùng chất sinh ra từ nguồn lực (phân hủy, đổi pha, phản ứng) hoặc hỗn hợp của chúng với khoảng trống không?

    Có thể ra lời giải → Phần 7

  6. 4.6
    Đưa trường điện vào Introducing an electric field

    Có thể thay chất bằng trường điện, hoặc tương tác giữa hai trường điện, không?

    Có thể ra lời giải → Phần 7

  7. 4.7
    Trường và phụ gia nhạy trường Introducing a field and a field-sensitive additive

    Có thể dùng một cặp trường với chất phụ gia đáp ứng trường đó (ví dụ từ trường với hạt sắt từ) không?

    Có thể ra lời giải → Phần 7

Phần 5 Dùng quỹ thông tin Applying the information fund 4 bước
  1. 5.1
    Chuẩn giải Applying the standards

    Xét lại bài toán ở dạng IFR-2, có tính đến nguồn lực đã huy động: hệ 76 chuẩn gợi ý gì?

    76 chuẩn giảiTra hệ 76 chuẩn giải

  2. 5.2
    Bài toán tương tự Applying analogous problems

    Có bài toán nào đã giải có mâu thuẫn vật lý tương tự không? Lời giải đó chuyển sang đây được không?

  3. 5.3
    Phân tách mâu thuẫn vật lý Techniques for resolving physical contradictions

    Tách hai yêu cầu đối lập theo không gian, thời gian, điều kiện hoặc cấp hệ thống.

    Phân táchChọn nguyên lý phân tách

  4. 5.4
    Hiệu ứng vật lý Applying the index of physical effects

    Hiệu ứng vật lý, hóa học, hình học nào có thể tạo ra tính chất cần ở vùng tác động?

Phần 6 Đổi hoặc phát biểu lại bài toán Changing or replacing the problem 4 bước
  1. 6.1
    Từ lời giải vật lý sang kỹ thuật Moving from a physical answer to a technical one

    Nếu đã có lời giải vật lý: phát biểu cách làm và vẽ sơ đồ thiết bị thực hiện nó.

    Có thể ra lời giải → Phần 7

  2. 6.2
    Kiểm tra tổ hợp bài toán nhỏ Checking whether the mini-problem combines several problems

    Chưa có lời giải: bài toán nhỏ ở 1.1 có phải là gộp của nhiều bài toán khác nhau không? Nếu có, viết lại 1.1 cho từng bài toán.

    Chưa ra thì quay lại 1.1

  3. 6.3
    Đổi bài toán Changing the problem

    Chưa có lời giải: chọn mâu thuẫn kỹ thuật kia ở bước 1.4 và làm lại.

    Chưa ra thì quay lại 1.4

  4. 6.4
    Phát biểu lại bài toán nhỏ Reformulating the mini-problem

    Chưa có lời giải: quay về 1.1 và phát biểu lại bài toán nhỏ ở cấp siêu hệ.

    Chưa ra thì quay lại 1.1

Khối 3: Phần 7, 8, 9

Phần 7 Phân tích cách khử mâu thuẫn vật lý Analyzing the method of removing the physical contradiction 4 bước
  1. 7.1
    Kiểm tra lời giải Checking the answer

    Lời giải có đưa chất hoặc trường mới vào không? Nếu có, có dùng được nguồn lực sẵn có hay chất tự sinh, tự mất thay thế không?

  2. 7.2
    Đánh giá sơ bộ Preliminary evaluation of the solution

    Lời giải có đạt yêu cầu chính của IFR-1, khử được mâu thuẫn vật lý, dùng ít nhất một chất hay trường điều khiển được, và chạy được trong điều kiện thực không? Nếu không, quay về 1.1.

    ARIZ-85CĐánh giá ý tưởngChưa ra thì quay lại 1.1

  3. 7.3
    Kiểm tra tính mới Checking formal novelty

    Theo dữ liệu sáng chế và tài liệu, lời giải này đã có ai làm chưa?

  4. 7.4
    Bài toán phụ Sub-problems

    Khi triển khai kỹ thuật lời giải, những bài toán phụ nào sẽ phát sinh (sáng chế, thiết kế, tính toán, tổ chức)? Ghi lại từng bài.

Phần 8 Áp dụng lời giải Applying the obtained answer 3 bước
  1. 8.1
    Thay đổi siêu hệ How should the supersystem change?

    Siêu hệ chứa hệ đã đổi cần thay đổi thế nào để lời giải hoạt động?

  2. 8.2
    Ứng dụng mới New applications of the system

    Hệ (hoặc siêu hệ) đã đổi có thể dùng theo cách mới nào?

  3. 8.3
    Dùng cho bài toán khác Using the answer for other problems

    Ý tưởng lời giải có thể dùng cho những bài toán kỹ thuật nào khác?

Phần 9 Phân tích quá trình giải Analyzing the solution process 2 bước
  1. 9.1
    So quá trình thực với ARIZ Comparing the real solution process with the theoretical one

    Quá trình giải thực tế lệch khỏi ARIZ ở đâu? Ghi lại chỗ lệch.

  2. 9.2
    So lời giải với quỹ thông tin Comparing the result with the TRIZ information fund

    So lời giải với chuẩn giải, thủ thuật, hiệu ứng: có nguyên lý mới nào đáng ghi vào quỹ thông tin không?